بررسی سیستم اشکی

10

اشک: سیستم اشکی

تصور بر این است که اشک از گوشه چشم و در نزدیکی بینی تولید می شود. در حقیقت چنین نیست. اشک در واقع در غدد کوچکی به نام غدد اشکی (Lacrimal Gland) تولید می شود که در بالا و کنار چشم قرار گرفته اند. این غدد اشک تولید کرده و از طریق مجاری اشکی به سطح چشم ریخته می شود.

اشک آبکی توسط ماده لیز کننده تولید شده از غدد مول (Moll) و غدد کرائوس (Krause) و ولفرینگ (Wolfring) اثربخش می شود. غده میبونین (Meibonian Gland) نیز به تولید یک ماده چربی روغنی مناسب برای لیز کردن سطح چشم کمک می کند که سطح چشم را محافظت می کند.

زمانی که اشک به سطح چشم می رسد، از طریق باز و بسته شدن پلک روی سطح چشم پخش می شود. سپس از روی سطح چشم به سمت دو سوراخ تخلیه اشک در دو طرف پل بینی بنام منافذ اشکی (Lacrimal Puncta) هدایت شده و از آنجا به سمت کیسه اشکی (Lacrimal Sac) هدایت می شود (کیسه اشکی جایی است که همگان تصور می کنند اشک از آنجا تولید می شود).

دلیل اینکه اشک روی چشم پخش شده و در کیسه اشکی جمع می شود این است که تنها راه شسته شدن اشک از چشم است. اشک تخلیه شده در کیسه اشکی به سمت بیرون و حلق هدایت شده و بلعیده می شود. دستگاه اشکی (lacrmial apparatus) این عملکرد را با هر بار پلک زدن انجام می دهد. مسیر حرکت اشک بدین صورت است: غدد اشکی – منفذ اشکی – کانلیکول اشکی – کیسه اشکی – مجرای اشکی – بینی. پیکان های شکل فوق مسیر اشکی از تولید تا تخلیه را نشان می دهد.

وقتی ما گریه می کنیم، اشک زیادتر تولید می شود. مجرای اشکی نمی تواند این اشک را سریعا تخلیه نماید بنابراین مقداری از آن به بیرون و روی گونه جریان می یابد. به همین خاطر همگان تصور می کنند که اشک در گوشه چشم و از منفذ چشمی تولید می شود. در نوزادان تا سن 4-6 ماهگی اشک آبکی تولید نمی شود. مادران گاهی نگران گریه و اشک نداشتن نوزاد می شوند. اما این مسئله طبیعی است و اگر اشک بعد از سن شش ماهگی تولید نشود، بایستی بررسی شود.

تست شیرمر (Schirmer testing): برای انجام این تست، یک کاغذ نازک و مخصوص در پلک پایینی چشم برای یک مدت زمان مشخص که معمولا” 5 دقیقه می باشد با یا بدون بی حسی موضعی قرار داده می شود. بعد از خارج کردن این کاغذ از چشم، طولی از آن که مرطوب شده است اندازه گیری می شود و با یک میزان استاندارد مقایسه می گردد. طول کاغذ مرطوب شده در افرادی که مشکل خشکی چشم دارند کمتر از حد استاندارد می باشد.